نشست مسئولان دفترهای ارتباط با فرهنگستان در دانشگاهها برگزار شد
آخرین جلسۀ تخصصی از مجموعه نشستهای فرهنگستان زبان و ادب فارسی بهمناسبت روز پاسداشت زبان فارسی و بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی با حضور رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی و رابطان فرهنگستان در دانشگاهها در تالار دکتر شهیدی فرهنگستان برگزار شد. این جلسه بیشتر به گفتوگو با رئیس فرهنگستان و ارائۀ نظرات و پیشنهادهای استادان اختصاص داشت. در طول سال گذشته برخی از استادان بهعنوان مسئول دفترهای ارتباط با فرهنگستان در دانشگاههای خود منصوب شده بودند که در این جلسه حکم خود را دریافت کردند.
به گزارش روابطعمومی فرهنگستان زبان و ادب فارسی هدف از تأسیس این دفترها ایجاد کانونی برای اطلاعرسانی و آگاهیبخشی دربارۀ زبان فارسی در محیط دانشگاههاست.
در ابتدای جلسه، پس از خیرمقدمگویی دکتر غلامعلی حداد عادل، مختاری، نمایندۀ دانشگاه محقق اردبیلی در سخنانی اظهار کرد: ما طی سال گذشته چند برنامه برگزار کردیم؛ ازجمله نمایشگاه تازههای نشر فرهنگستان که در هفتۀ پژوهش برگزار شد و بازتاب رسانهای خوبی داشت. همچنین، نشستی تخصصی بهمناسبت بزرگداشت پروین اعتصامی با عنوان «اختر چرخ ادب» برگزار کردیم که آن نیز با استقبال گستردهای روبهرو شد.
وی در ادامه گفت: پیشنهاد میکنم تفاهمنامههای همکاری با دانشگاهها منعقد شود تا از منابع فرهنگی یکدیگر بهرهمند شویم. همچنین، تسهیل بازدید دانشجویان و استادان از فرهنگستان و برگزاری نشستهای حضوری با استادان پیشکسوت میتواند مؤثر باشد. در مناطق دوزبانه انتظارها از این دفترها بالاست و نیاز به حمایت مالی و برنامهریزی بیشتر احساس میشود.
در ادامه حسینپناهی، نمایندۀ دانشگاه کردستان گفت: در دانشگاه کردستان دفتر ارتباط با فرهنگستان در محل گروه زبان و ادبیات فارسی تأسیس شد تا رسمیت بیشتری داشته باشد. بهعنوان پیشنهاد، توصیه میکنم تسهیلاتی برای طرحهای پژوهشی در اختیار دانشگاهها قرار گیرد تا استادان بتوانند پروژههای ملی مرتبط با زبان فارسی را اجرا کنند. همچنین، همکاری با فرهنگستان میتواند بهعنوان فرصت مطالعاتی برای استادان محسوب شود. پیشنهاد دیگر درج پیوند برخط نشستهای فرهنگستان در پوسترهای اطلاعرسانی است تا مخاطبان بیشتری بتوانند بهصورت مجازی شرکت کنند. درنهایت، ایجاد سامانهای برای دریافت پیشنهادهای واژهگزینی از استادان سراسر کشور میتواند به بهبود فرایند معادلیابی کمک کند.
واردی، نمایندۀ دانشگاه شیراز نیز گفت: دفتر ارتباط در بخش زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شیراز در تأمین منابع پژوهشی، بهویژه برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی، موفق عمل کرده است. ما کارگاه گویششناسی و مراسم بزرگداشت هفتادمین سالگرد بخش فارسی دانشگاه شیراز را با همکاری فرهنگستان برگزار کردیم که بسیار مورد استقبال قرار گرفت.
سپس، سکینه عباسی، مسئول دفتر ارتباط با فرهنگستان در دانشگاه سیستان و بلوچستان، گفت: پیشنهاد میکنم برای دسترسی بهتر به پیکرههای زبانی فرهنگستان تسهیلاتی برای دانشجویان دکتری فراهم شود؛ بهویژه در حوزههایی مانند ادبیات شبهقاره که در دانشگاه ما پژوهشهای متعددی در این زمینه انجام شده است.
درخصوص معاونت آموزش دانشگاه سیستان و بلوچستان، براساس صحبتهای همکاران، پیشنهاد میشود که با توجه به ظرفیت بالای مجلۀ ما در حوزۀ پژوهشهای مرتبط با شبهقاره این بستر برای انتشار پژوهشها مورد استفاده قرار گیرد. همکاری با گروه ادبیات فارسی و فرهنگستان میتواند پروژهای بسیار ارزشمند و مؤثر باشد. این ارتباط که از یک یا دو سال پیش آغاز شده، نتایج مثبتی به همراه داشته و امیدواریم با پیوستن نمایندگان جدید این همکاریها تقویت شود. ای کاش این پیوند زودتر برقرار شده بود، اما همچنان فرصت برای پیشرفت وجود دارد و انشاءالله پیامدهای مثبتی به دنبال خواهد داشت.
در ادامه، محمد میر، مسئول دفتر ارتباط با فرهنگستان در دانشگاه زابل گفت: به تجربۀ دانشگاه زابل اشاره میکنم که با تلاشهای بسیار و با وجود محدودیتهای فراوان، از یک محیط کوچک و محقر به دانشگاهی با رشتههای متعدد تبدیل شده است. تجربۀ ما در هیئت مؤسس نشان میدهد که هر واحدی اگر متکی به خود باشد میتواند به موفقیتهای بزرگی دست یابد. در این راستا، پیشنهاد میکنم که دفترهای ارتباط با فرهنگستان زبان و ادب فارسی در دانشگاهها، بهویژه در مناطق محروم مانند سیستان و بلوچستان و زابل، با حمایت مالی و تجهیزاتی تقویت شوند. این مناطق بهدلیل شرایط سخت آبوهوایی و کمبود امکانات نیاز به توجه بیشتری دارند. حمایت از این دفترها، حتی در سطح محدود، میتواند تأثیر بسزایی در پیشبرد اهداف فرهنگی و ادبی داشته باشد.
وی افزود: همانگونه که گفته شد، آشنایی دانشجویان تحصیلات تکمیلی با فرهنگستان بسیار حائز اهمیت است. ما در دانشگاه زابل و دیگر دانشگاههای منطقه دانشجویان دکتری و کارشناسی ارشد مشتاقی داریم که علاقهمند به بازدید از فرهنگستان و بهرهمندی از امکانات آن هستند. اما مشکل اصلی هزینههای سفر و اقامت است. بهعنوان مثال، سفر از زابل به تهران با اتوبوس بین ۲۴ تا ۲۷ ساعت طول میکشد و هزینههای پرواز نیز برای دانشجویان قابلتأمین نیست. اگر فرهنگستان یا نهادهای مرتبط بتوانند در این زمینه حمایت مالی ارائه دهند امکان حضور دانشجویان تحصیلات تکمیلی در برنامههای فرهنگستان فراهم خواهد شد و این امر تأثیرات فرهنگی و علمی ارزشمندی به دنبال خواهد داشت.
در ادامه، محمد شادرویمنش، مسئول دفتر ارتباط با فرهنگستان در دانشگاه خوارزمی در این جلسه گفت: دفتر ارتباط با فرهنگستان در دانشگاه خوارزمی بهتازگی راهاندازی شده، اما تجربیات همکاران بسیار ارزشمند است. پیشنهاد میکنم فرهنگستان نیازهای پژوهشی خود را اعلام کند تا دانشجویان و استادان بر این اساس پژوهش کنند.
در ادامه، فرزانهسادات علویزاده، مسئول دفتر ارتباط با فرهنگستان در دانشگاه بجنورد گفت: دفتر ارتباط در اتاق شخصیام راهاندازی شده و کتابهای اهدایی فرهنگستان در قفسهای قرار گرفتهاند. برگزاری کارگاههای درستنویسی و نشستهای میانرشتهای، مانند ادبیات و معماری، با استقبال مواجه شده است. پیشنهاد میکنم پیوند کتابهای فرهنگستان در وبگاه کتابخانۀ دانشگاه قرار گیرد.
سعید پورعظیمی، مسئول دفتر ارتباط با فرهنگستان در دانشگاه بوعلیسینا گفت: دفتر ارتباط در دانشگاه بوعلی در محل مناسبی تأسیس شده و کتابهای اهدایی فرهنگستان در محل مناسبی نگهداری میشوند. برنامۀ معرفی کتاب و کارگاههای مشترک با گروه انگلیسی برگزار شده است. پیشنهاد میکنم کتابهای فرهنگستان ازنظر ویرایش و قلم بهبود یابند و با ناشران معتبر برای توزیع بهتر همکاری شود.
سپس، مریم ابوالقاسمی، مسئول دفتر ارتباط با فرهنگستان در دانشگاه شهید بهشتی نیز گفت: کتابهای ارسالی در قفسههای گروه زبان و ادبیات فارسی نگهداری میشوند و مورد استقبال دانشجویان قرار گرفتهاند. پیشنهاد میکنم امکان اجرای طرحهای پژوهشی برونسازمانی برای استادان فراهم شود و نشستهای علمی فرهنگستان بهصورت مجازی در دسترس قرار گیرند.
ناصر رحیمی، مسئول دفتر ارتباط با فرهنگستان در دانشگاه سمنان، نیز در این جلسه گفت: در دانشگاه سمنان فهرستی از واژههای فرنگی رایج در دانشگاه تهیه و معادلهای فارسی آن پیشنهاد شد. این اقدام بازخوردهای مثبتی داشت. پیشنهاد میکنم استفاده از واژههای فارسی در کلاسها ترویج شود و جلسات علمی برای رفع شبهات دربارۀ زبان فارسی برگزار گردد.
در ادامه، خلیل بیگزاده، مسئول دفتر ارتباط با فرهنگستان در دانشگاه رازی گفت: در دانشگاه رازی، انجمنهای دانشجویی برای ترویج واژهگزینی فرهنگستان فعال شدهاند. پیشنهاد میکنم نامهای ازسوی رئیس فرهنگستان به رؤسای دانشگاهها ارسال شود تا همکاری بیشتری با نمایندگان فرهنگستان صورت گیرد. همچنین، توجه به ادبیات کودک و نوجوان و برگزاری همایشهای بومشناسی میتواند مؤثر باشد.
احمد فروزانفر، مسئول دفتر ارتباط با فرهنگستان در دانشگاه شاهد نیز گفت: در دانشگاه شاهد کارگاههای تخصصیای برای گروههای پزشکی و فنی برگزار شده و یک جلسه از درس فارسی عمومی به معرفی فرهنگستان اختصاص یافته است. پیشنهاد میکنم کارگاههای واژهگزینی بهصورت زنده برگزار شود و پایاننامههای برتر ازنظر نگارشی با نشان پاسداری زبان فارسی معرفی شوند.
در پایان دکتر حداد عادل، ضمن تشکر از همۀ استادان گفت: هرچه گفتید خوب بود و انتظار ما در ابتدای کار همین اندازه بود. کموکاستیها و پیشنهادها نشاندهندۀ موفقیت این طرح است، نه ناکامی. پیشنهادهای شما را یادداشت کردم و بهسرعت مرور میکنم.
وی تأکید کرد: اول باید عاشق کار خود باشید. عشق راه را باز میکند. بهجای منتظر ماندن برای مراجعۀ دیگران خودتان پیشقدم شوید. در حال حاضر ایجاد ساختار اداری جدید برای این فعالیتها را مصلحت نمیدانم، اما در آینده ممکن است وزارت علوم یا سازمانهای دیگر در این زمینه اقدام کنند.
حداد عادل افزود: دانشگاههای نزدیک تهران، مانند شاهد، علامه طباطبایی و دانشگاه تهران، میتوانند بهراحتی با فرهنگستان همکاری کنند. برای دسترسی به پیکرههای پژوهشی امکانات سختافزاری مناسبی نیاز است که فرهنگستان برای تعامل استادان و پژوهشگران و بهرهگیری از سرمایههای به صورت برخط در حال تقویت زیرساختهای فنی مرتبط با ارتباطات رایانهای است.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی با اشاره به اهمیت یادآوری مناسبتهای ادبی و فرهنگی در دانشگاهها، گفت: پیشنهاد میکنم در مناسبتهای ادبی مانند روز حافظ، سعدی و فردوسی و مانند آن، دفترهای ارتباط با فرهنگستان حتماً فعال باشند و با برپایی رویدادهای متنوع، در زنده نگه داشتن نام و یاد شاعران و نویسندگان در محیطهای علمی همکاری کنند.