گزارش استاد کیهانی از سرگذشت دانشنامۀ زبان و ادب فارسی
دانشنامۀ زبان وادب فارسی، عنوان دانشنامهای است در دوازده مجلد در حیطۀ زبان و ادب فارسی که به کوشش و نظارت و سرپرستی دو تن از اعضای پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، زندهیادان استاد عبدالمحمد آیتی و استاد اسماعیل سعادت، در طی بیش از بیست سال تدوین، ویرایش و آمادهسازی و منتشر شده است. این دانشنامه در طی سالهای تدوین خود از همفکریها و رایزنیهای اعضای شورای علمی دانشنامۀ زبان و ادب فارسی، عبدالمحمد آیتی، نصرالله پورجوادی، حسن حبیبی، غلامعلی حداد عادل، محمد خوانساری، بهمن سرکاراتی، اسماعیل سعادت، احمد سمیعی (گیلانی)، علیاشرف صادقی، کامران فانی، محمدعلی موحد، و ابوالحسن نجفی، که از زمرۀ دانشمندان گرانقدر روزگار ما و عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی بودهاند بهرهها برده و قلم و اندیشه و تجارب ارزشمند جمعی از فرهیختگان ایران معاصر را در تألیف مقالات و مداخل خود به همکاری فراخوانده است.
در بیش از دوهزار مدخل مندرج در این دانشنامه، مؤلفان و ویراستاران آن همواره سعی بلیغ داشتهاند تا مستندترین و محققانهترین مطالب مرتبط با هر موضوعی که به قلم خواهد آمد در اختیار خوانندگان و پژوهشگران گذاشته شود. دانشنامۀ زبان و ادب فارسی در چاپ نخست مشتمل بر شش مجلد و یک ذیل و در قطع دانشنامهای بود. در چاپ دوم، این دانشنامه قطع وزيری یافت و در دوازده مجلد روی به مشتاقان زبان و ادب فارسی نمود. در مقدمۀ مشروح چاپ اول دانشنامه بهقلم استاد اسماعیل سعادت که زینتبخش صفحات آغازین مجلد نخست شده است، و نیز در گزارش دقیق و جامع و روشنگر معاون سابق گروه دانشنامۀ زبان و ادب فارسی (۱۳۷۲-۱۳۹۱)، جناب آقای جعفرشجاع کیهانی، دانشنامهنگار و عضو هیئت علمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، همۀ آنچه در شناخت ارزش و اهمیت انتشار دانشنامۀ زبان و ادب فارسی لازم خواهد بود به مخاطبان عرضه شده است.
دربارۀ تدوینگر و سرپرست و ویراستار ارشد دانشنامۀ زبان وادب فارسی
استاد اسماعیل سعادت (خوانسار ۱۳۰۴ ـ تهران ۱۳۹۹)، از جملۀ اعضای پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، مدیر گروه دانشنامۀ تحقیقات ادبی، مترجم نامدار، سردبیر اسبق مجلۀ معارف و از پیشگامان بزرگ عرصۀ ویرایش در ایران بود.
وی تحصیلات مقدماتی و مکتبخانه را در زادگاهش گذراند و در ۱۳۲۲ راهى گلپايگان و سپس عازم تهران شد. در سال ۱۳۲۴، پس از فارغالتحصيلی از دانشسراى مقدماتى، شغل آموزگارى را پی گرفت. در ۱۳۳۰ در رشتۀ زبان فرانسه و انگليسى از دانشكدۀ ادبيات دانشگاه تهران مدرک کارشناسی و در ۱۳۴۷ از همان دانشگاه مدرک كارشناسى ارشد زبانشناسى را اخذ کرد و از آموزگارى به دبيرى ارتقا يافت. استاد اسماعیل سعادت، در طی عمر پربار فرهنگی خود، در مقام مترجم و ویراستار و نویسنده و سردبیر و مدیر گروه در مؤسسات فرهنگی و علمی و پژوهشی پرشأن و معتبری چون بنگاه ترجمه و نشر کتاب، انتشارات فرانکلین، مرکز نشر دانشگاهی، و فرهنگستان زبان و ادب فارسی، از اعضای متشخص، برجسته، فعال ، پرکار، و صاحب نظر بودند.
از ایشان دهها عنوان کتاب و مقاله در قالب تألیف و ترجمه بر جای مانده است که برخی از آنها عبارتاند از: زندگی میکل آنژ، رومن رولان؛ ایزابل، آندره ژید؛ عصر بدگمانی، ناتالی ساروت؛ اخلاق، جورج ادوارد مور؛ (از ولف تا کانت) بخش اول از جلد ششم تاریخ فلسفه، فردریک کاپلستون؛ کتاب تفسیر قرآنی و زبان عرفانی، پل نویا؛ رساله در اصلاح فاهمه، اسپینوزا؛ در آسمان، ارسطو؛ خطابه، ارسطو؛ آثار علْوی، ارسطو؛ تاریخ فلسفۀ قرن هجدهم، امیل بریه.
منبع: کانال تلگرامی «صحبت دانای بیزبان» (ادارۀ کل اطلاعرسانی کتابخانۀ ملی)
فایل صوتی پیوست حاوی گزارش استاد کیهانی از سرگذشت دانشنامۀ زبان و ادب فارسی است.