مطالعه و پژوهش در زمینۀ زبانها و گویشهای ایرانی در ابتدای تأسیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در دو گروه مجزّای «زبانهای ایرانی» و «گویششناسی» آغاز شد. تشکیل گروه زبانهای ایرانی در اسفندماه سال ۱۳۷۰ به تصویب رسید و در اردیبهشتماه سال ۱۳۷۱ با مدیریت شادروان دکتر بهمن سرکاراتی آغاز به کار کرد. پس از استعفای ایشان در بهمنماه ۱۳۸۳، دکتر بدرالزّمان قریب به این سمت منصوب شد. تشکیل گروه گویششناسی نیز در اسفندماه سال ۱۳۷۰ به تصویب رسید و در اردیبهشتماه ۱۳۷۱ با مدیریت شادروان دکتر احمد تفضّلی آغاز به کار کرد.
نام گروه گویششناسی در تیرماه ۱۳۸۴ به «گویشهای ایرانی» تغییر یافت. پس از درگذشت دکتر تفضّلی در سال ۱۳۷۵ شادروان دکتر بهمن سرکاراتی به این سمت منصوب شد و در پی استعفای ایشان، از سال ۱۳۷۸ تا ۱۳۸۲ دکتر بدرالزّمان قریب سرپرستی افتخاری گروه را عهدهدار بود و از سال ۱۳۸۳ رسماً به مدیریت گروه منصوب شد.
دو گروه «زبانهای ایرانی» و «گویشهای ایرانی» در اردیبهشت سال ۱۳۸۹ ادغام شدند و گروه جدید با نام زبانها و گویشهای ایرانی به مدیریت دکتر حسن رضائی باغبیدی آغاز به کار کرد.
در اردیبهشت سال ۱۳۹۵، به سبب عزیمت دکتر حسن رضائی باغبیدی به ژاپن، مدیریت گروه به دکتر محمّدتقی راشد محصّل سپرده شد.
در آبان سال ۱۴۰۰ در پی کسالت دکتر محمدتقی راشد محصل مدیریت گروه به دکتر محمد حسندوست واگذار شد.