تعریف و آثار گروه دانشنامۀ تحقیقات ادبی

تعریف

دانشنامۀ زبان و ادب فارسی دانشنامه‌‏ای است اختصاصی، در شش جلد در معرّفی اهمّ اطّلاعات مربوط به زبان و ادب فارسی، در همۀ شاخه‏‌های آن. اگر دانشنامه‌‏ها را، به اعتبار حجم مطالب آن‌ها، به مختصر و مفصّل، و به اعتبار محتوا، به اختصاصی و عمومی، و به اعتبار شیوۀ تنظیم و عرضۀ مقالات آن‌ها به الفبایی و موضوعی، و به اعتبار سندیّت اقوال مذکور در مقالات، به مُبتَنی و غیرمُبتَنی بر نظام ارجاعی تقسیم کنیم، دانشنامۀ زبان و ادب فارسی دانشنامه‌‏ای مختصر، اختصاصی، الفبایی و مبتنی بر نظام ارجاعی است. مختصر است، زیرا تنها به اهمّ موضوعات مربوط به حوزۀ خود می‏‌پردازد؛ اختصاصی است، زیرا مختصّ به موضوعات متنوّع مربوط به زبان و ادب فارسی است؛ الفبایی است، زیرا مدخل‌های آن، برای سهولت مراجعه به آن‌ها، مانند مدخل‌های فرهنگ لغت، به ترتیب حروف الفبا مرتّب شده است؛ و مبتنی بر نظام ارجاعی است، زیرا اقوال و روایات مهمّ مذکور در متن مقالات مستند به اسناد مأخوذ از منابع موثّق و معتبر است (برای اطّلاعات بیشتر، نک: مقدّمۀ دانشنامۀ زبان و ادب فارسی، ج ۱).

موضوعات دانشنامه به شرح زیر است:

رجال: شامل احوال شاعران فارسی‏زبان از پیش از رودکی تا معاصر، احوال صاحبان آثار و احوال مستشرقانی که در حوزۀ ادب فارسی پژوهش کرده‌‏اند؛

آثار: شامل معرّفی آثار مهمّ ادبی به زبان فارسی یا معرّفی آثار مرجع فارسی‌‏زبانان به زبان عربی و نیز آثار خارجی مهمّ ترجمه‌شده به زبان فارسی؛ ادبیات پیش از اسلام؛ اسطوره‌‏های ایرانی؛ اَعلام شاهنامه؛ جشن‌ها و آیین‌ها؛ دستور زبان فارسی؛ اصطلاحات بلاغت؛ اصطلاحات عروض و قافیه؛ اصطلاحات زبا‌ن‌‏شناختی؛ اصطلاحات عرفان و تصوّف؛ اصطلاحات نظم و نثر؛ قالب‌های شعری؛ انواع ادبیات؛ انواع ادبی؛ انجمن‌های ادبی؛ سبک‌های ادبی؛ اماکن و ابنیۀ تاریخی و جغرافیایی مهم؛ زبان‌های ایرانی.