دیهیم هفتاد، مهرنامۀ استاد دکتر محمدجعفر یاحقی
دکتر محمدجعفر یاحقی، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در ۱۸ خردادماه ۱۳۲۶، در محلۀ سردشت فردوس به دنیا آمد. وی تحصیلات ابتدایی و متوسطه خود را در شهر فردوس گذراند. یاحقی در سال ۱۳۴۵ به قصد ادامۀ تحصیل به مشهد عزیمت کرد و دورۀ کارشناسی و کارشناسی ارشد خود را در دانشگاه مشهد در رشتۀ زبان و ادبیات فارسی به پایان رساند و پس از آن، به پیشنهاد دکتر غلامحسین یوسفی، بهعنوان مربی در بخش زبان وادبیات فارسی دانشگاه فردوسی استخدام شد. در همان زمان وی در دورۀ دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهران با رتبۀ اول پذیرفته شد و همزمان با تدریس در دانشگاه فردوسی، در دورۀ دکتری دانشگاه تهران به تحصیل پرداخت. دکتر یاحقی در سال ۱۳۶۲ به مرتبۀ استادیاری و در سال ۱۳۶۷ به مرتبۀ دانشیاری و در نهایت در سال ۱۳۷۲ به مرتبۀ استادی زبان و ادبیات فارسی دست یافت.
مدیریت قطب علمی فردوسی و شاهنامه از سال ۱۳۸۱ تا کنون، عضویت پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی از سال ۱۳۸۸ تا کنون، عضویت در آکادمی علوم، فرهنگ و هنر تاجیکستان از سال ۱۳۸۹، عضویت در هيئتامنای بنیاد سعدی از سال ۱۳۹۰، عضویت در شورای بنیاد سعدی از سال ۱۳۹۲، دارای عنوان پیشکسوت اهل قلم از همایش تجلیل یکصد و ده پیشکسوت اهل قلم و بسیاری از عناوین و فعالیتهای دیگر از جملۀ سوابق استاد یاحقی است.
کتاب حاضر که به شرح زندگی و احوال و آثار استاد یاحقی و همچنین مقالاتی از استادان و دوستداران وی است، شامل این بخشهاست:
«نیم قرن با زبان فارسی و فردوسی»
«سالشمار زندگی و کتابشناسی استاد محمدجعفر یاحقی»
بخش حماسه و شاهنامه:
«مقایسۀ خانهای پهلوانان با اشاره به رستم، اسفندیار، گرشاسب و هرکول»، دکتر ژاله آموزگار؛ «دربارۀ نام مشوق اسدی در نظم گرشاسپنامه»، دکتر محمود امیدسالار؛ «نگاهی تازه به برخی بیتهای داستان رستم و سهراب»، دکتر ابوالفضل خطیبی؛ ««تنین» و «ابر» دربارۀ یک باور عامیانۀ کهن در شاهنامه»، دکتر سجاد آیدنلو؛ «مأوای سیمرغ؟»، مهدی سیدی فرخد؛ «افسانههای پهلوانی خاندان رستم در ادب عامه»، دکتر حسن ذوالفقاری؛ «روایتی کهن از داستان سهراب و گردآفرید»، دکتر مریم مشرف؛ «رستم و نیزهدارانش»، دکتر آرش اکبری مفاخر؛ «رستم: معمایی پیچیده رویکردی در شناخت شخصیتهای شاهنامۀ فردوسی»، دکتر محمود حسنآبادی؛ «شعر و شمشیر بررسی افزارنگاشته های محفوظ در چند موزۀ ایران و جهان»، دکتر فاطمه ماهوان؛ «اهمیت تاریخنگاری پادشاهی انوشیروان در شاهنامه و غررالسیر»، دکتر فرزین غفوری.
بخش شعر کلاسیک:
«سوزنی سمرقندی و هجو نظامی»، دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی؛ «خوهر ـ خواهر»، دکتر علیاشرف صادقی؛ «یادداشتهایی بر دیوان حافظ»، دکتر غلامعلی حداد عادل؛ «دوگانۀ بلاغت و حکمت در سعدی و متنبی»، موسی اسوار؛ «آیینۀ غیب؛ نگاهی کوتاه و گذار به نظامی و شعر او»، دکتر علی موسوی گرمارودی؛ «زادگان خاقانی؛ تحقیقی دربارۀ فرزندان خاقانی شروانی»، دکتر محمدرضا ترکی؛ «اشعار نویافتۀ ادیب نیشابوری»، دکتر یدالله جلالی پندری؛ «درنگی بر یک رباعی سرگردان»، محمدصادق خاتمی؛ «سابقۀ برخی مضامین دیوان خاقانی در ادبیات عرب بر پایۀ کتاب ثمارالقلوب …»، سعید مهدویفر؛ «ابومنصور ثعالبی و کتاب مکارمالاخلاق پیوند یافته به او»، بلال عرفعلی، رمزی بعلبکی، محمدحسین ساکت.
بخش نثر فارسی:
«بیهقی در دیبای خسروانی دارالسلطنه تبریز»، دکتر مهدخت پورخالقی چترودی؛ «بررسی مأخذ غزالی در کیمیای سعادت»، دکتر سلمان ساکت؛ «بازتاب سنتهای اندرزی ایران باستان در کتاب تاریخ بیهقی (داستان قاضی بست)»، فاطمه جهانپور؛ «دو نکته دربارۀ ابوسهل زوزنی»، دکتر اکبر نحوی.
بخش زبان و دستور:
«ادبیات مانوی: فارسی میانه، پارتی و سغدی»، دکتر ابوالقاسم اسماعیلپور مطلق؛ «آموزش زبان فارسی به غیرفارسیزبانان در گذر زمان»، دکتر محمد دبیرمقدم، مهرداد اصغرپور ماسوله، مهری قرهگزی؛ «فصلی مشترک در فرهنگ خواص و عوام در زبان و شیوۀ بیان خفیه و پوشیدۀ صوفیانه»، دکتر محمدمهدی ناصح؛ «پیشینۀ تاریخی کاربرد زبان فارسی در مکاتبات بینالمللی»، دکتر میرزاحسن سلطان؛ «گروههای بدلدار و پردازشگری آنها در اشعار سهراب سپهری و احمد شاملو»، دکتر محمدرضا صرفی، دکتر احمد رستمیزاده؛ «معنی فراموششدۀ مصدر مرکب «انجمن شدن» در شاهنامۀ فردوسی»، دکتر چنگیز مولایی؛ «اَنگُ؟ در «اَنگدان»، «اَنگُژَد» و «اَنگُبین» آن؟ در «اَنبار»، «انبان»، «اَنبُر» و «اَنبُوی»»، محمدحسن ابریشمی؛ «لسانالعرب ابن منظور و توضیح نکتهای زبانشناختی و تاریخی»، دکتر شهباز محسنی.
بخش نقد ادبی:
«تأملی در هشتکتاب سهراب سپهری»، دکتر محمدرضا راشدمحصل؛ «غلام آن کلماتم که آتش انگیزد»، دکتر کاووس حسنلی؛ «نقد ادبی و سیطرۀ رویکردهای ساختاری»، دکتر مریم صالحینیا
«جنسیت و مایگان؛ داستان گنیور»، دکتر سمیرا بامشکی؛ «تحلیل شخصیت استاد یاحقی براساس کتابهای خاطراتش»، فاطمه محمدزاده؛ «دانشکدۀ ادبیات وارث زیباییشناسی بازگشت قاجاری»، دکتر محمود فتوحی رودمعجنی؛ «آموختن از آن سالها»، مهدی جامی.
بخش دربارۀ استاد
«حق آن «ده سال»ها»، دکترمحمدجاوید صباغیان؛ «از استاد یاحقی تا محمدجعفر»، دکتر سیدمهدی زرقانی؛ «گشت وگذارهای دانشگاهی»، دکتر دانیلا منگینی؛ «تیر به آماج نشسته»، مجید زهتاب؛ «با نگاه دوستی»، دکتر میرزا ملااحمد؛ «دیدار با اهل فضل و ادب»، زنده یاد دکتر خدایی شریفزاده؛ «گنجهای گرانقدر خراسان»، شهزاده سمرقندی (نظروا)؛ «سایهساری از کویر»، عباس جلالی؛ «سال تو هفتاد و خیالت نو است»، نگار یاحقی؛ «از نگاه برادر»، محمدباقی یاحقی؛ «چند خاطره …»، دکتر علیاصغر باباصفری؛ «از کابل تا مشهد با نام استاد»، دکتر خلیلالله افضلی؛ «استاد؛ تناقضی شیرین»، دکتر لیلا حقپرست؛ «چشمۀ تو فضل جوشان است…»، غلامرضا زرینچیان؛ «حضرت پدر»، دکتر نغمه دادور؛ «بمان ای یادگار روزهای روشنم کز دست رفتندم!»، اصغر ارشادسرایی؛ «یاد استاد و تصحیح تاریخ بیهقی»، دکتر سرورسا رفیعزاده.
مقالۀ خارجی
عکسها و چهرهها
کتاب دیهیم هفتاد، مهرنامۀ استاد دکتر محمد جعفر یاحقی، زیر نظر آقایان دکتر محمود فتوحی، دکتر سلمان ساکت و اصغر ارشادسرابی گردآوری شده است که انتشارات سخن آن را در ۷۴۰ صفحه و با شمارگان ۱۱۰۰ نسخه، به بهای ۷۵۰هزار ریال منتشر کرده است.