واژه‌نامۀ گویش تون (فردوس)

تون کهن‌ یا فردوس نوین یک از شهرهای قدیمی قهستان است که در ۳۴۰کیلومتری جنوب مشهد و کنار کویر، بر سر راه مشهد ــ بندرعباس و مشهد ــ یزد واقع شده و از روزگاران کهن مورد توجه جغرافی‌دانان و سفرنامه‌نویسان بوده است.

گویش تون (فردوس) از شاخۀ گویش‌های مرکزی ایران است که به دلایل گوناگون جغرافیایی و تاریخی، دست‌نخورده باقی مانده و به همین جهت ارزش‌های فراوان زبانی و فرهنگی خود را حفظ کرده است. با مطالعۀ دقیق این گویش از نظر آوایی، دستوری، واژگانی و بررسی ساخت و نحو و صرف آن می‌توان به بهره‌های فراوان زبان‌شناختی دست یافت و واژه‌ها و ترکیبات جدیدی بر واژگان زبان فارسی افزود. در واقع، مطالعۀ جنبه‌های فرهنگی و شناخت ابعاد اجتماعی و تاریخی این گویش می‌تواند بر غنای فرهنگ بومی و پشتوانۀ فکری و تاریخی زبان و اندیشۀ فارسی بیفزاید.

بخش‌های مختلف این واژه‌نامه، پس از مقدمه‌ای کوتاه، شامل این موارد است: جنبه‌‌های زبانی (چند نکتۀ آوایی، برخی نکته‌های دستوری، فعل، اتباع یا واژه‌های مهمل، ترکیبات، لغات و مفردات)؛ جنبه‌های فرهنگی (مقیاس‌ها و سنجش‌ها)؛ محدوده و شیوۀ کار؛ کوته‌نوشته‌ها و در ادمه متن‌واژها.

کتاب واژه‌نامۀ گویش تون (فردوس)، تألیف محمدجعفر یاحقی و با همکاری رحمت‌الله ابریشمی و احمد ارمغانی است که انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی آن را در ۴۸۸ صفحه و با شمارگان ۵۰۰ نسخه، به بهای ۳۵۰هزار ریال منتشر کرده است.